ชุดความรู้ระบบเตือนภัย · แผ่นที่ 5

One Map น้ำ กับ Cell Broadcast

One Map น้ำ ช่วยขั้นตอนใดในห่วงโซ่การแจ้งเตือนผ่าน CBS ตาม SOP ของ ปภ. และแก้ปัญหาการแจ้งเตือนช้าได้แค่ไหน วิเคราะห์จากข้อมูลที่รัฐบาลเผยแพร่ตอนเปิดตัว (15–19 ก.ย. 2569) เทียบกับ SOP อุทกภัย และสองกรณีในแผ่นที่ 3–4 ส่วนที่เป็นการออกแบบของผู้เขียนติดป้าย ข้อเสนอ

1 · Short answer

ช่วยได้ แต่แก้ความช้าได้เพียงครึ่งเดียว

ช่วยได้มาก

ขั้น 1–2 ของ SOP (เฝ้าระวัง วิเคราะห์) คือจุดที่ One Map ออกแบบมาแก้ ได้แก่ ข้อมูลกระจายหลายหน่วยงาน ตัวเลขไม่ตรงกัน และต้องรอประชุมเพื่อรวมข้อมูล ผลประเมินว่า “ท่วมที่ไหน สูงเท่าไร เมื่อไร” ล่วงหน้า 24–48 ชม. คือข้อมูลชุดเดียวกับที่ SOP ข้อ 4.1 สั่งให้หน่วยงานส่งให้ ศภช.

ช่วยได้บางส่วน

ขั้นร่างข้อความ CAP (พื้นที่ polygon เวลา ค่าระดับน้ำ) เติมจากแผนที่ได้อัตโนมัติ และการประเมินสีจะเร็วขึ้นถ้ามีตารางแปลงผลพยากรณ์เป็นระดับ 3–5 ที่ตกลงกันไว้ก่อน ซึ่งตอนนี้ยังไม่มี

ไม่ช่วยโดยตัวเอง

ขั้น 4 (อนุมัติ) และการที่ SOP ไม่มีเกณฑ์สำหรับคลอง กทม. หรือเขื่อนขุนด่านฯ เป็นเรื่องอำนาจและกติกา ไม่ใช่เรื่องข้อมูล และ ปภ. ไม่ได้อยู่ใน 4 หน่วยงานของ One Map ถ้าไม่เชื่อมเข้ากับ ศภช. โดยตรง จะได้แดชบอร์ดที่ดีขึ้น แต่คำเตือนถึงมือถือยังช้าเท่าเดิม

2 · What it is

One Map น้ำคืออะไร (ตามข้อมูลเปิดตัว)

เปิดตัว15–17 ก.ย. 2569MOU ระหว่าง อว. กับ ดศ. นำโดยรองนายกฯ ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ และผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลฯ (บุณย์ธิดา)

หน่วยงานหลัก 4 แห่งอต. · GISTDA · สสน. · BDIอต. พยากรณ์ เรดาร์ คำเตือนทางการ · GISTDA ดาวเทียม ภูมิสารสนเทศ · สสน. โทรมาตรระดับน้ำ ประเมินพื้นที่เสี่ยงล่วงหน้า 24–48 ชม. · BDI แดชบอร์ด ธรรมาภิบาลข้อมูล AI

ผลลัพธ์ที่ประกาศที่ไหน · สูงเท่าไร · เมื่อไรแดชบอร์ดเตือนภัยรวมศูนย์แบบเรียลไทม์ แก้ปัญหา “ข้อมูลแต่ละหน่วยงานไม่ตรงกัน” ที่ทำให้ตัดสินใจช้า

ขนาดข้อมูล118 ชุดข้อมูล · 52 หน่วยงานตัวเลขนี้พบในรายงานของ Spacebar เพียงแหล่งเดียว

ช่องทางthaiwater.net/new4allเว็บแดชบอร์ดบนคลังข้อมูลน้ำแห่งชาติของ สสน. ชื่อ “new4all” สอดคล้องกับแนวคิด Early Warnings for All ของ UN

สิ่งที่ข่าวทุกชิ้นไม่ได้กล่าวถึงปภ. · Cell Broadcast · CAP · สทนช. · ชป. · กทม.ไม่มีรายละเอียดว่าแดชบอร์ดส่งข้อมูลเข้าระบบเตือนภัยของ ปภ. อย่างไร

ข้อสังเกตด้านเวลา: One Map เปิดตัวราว 1 สัปดาห์ก่อนฝนหนัก กทม. 24–26 ก.ย. 2569 ซึ่ง CBS ถูกวิจารณ์ว่าออกช้า ยังไม่พบรายงานว่า ศภช. ใช้ One Map ประกอบการตัดสินใจในเหตุการณ์นั้นหรือไม่

3 · Where it helps

ความช้าเกิดที่ไหนได้บ้างในห่วงโซ่ CBS

เวลาตั้งแต่เกิดสัญญาณจนข้อความถึงมือถือ แยกได้เป็น 6 ช่วงตามขั้นของ SOP แถบสีบอกว่า One Map ช่วยลดเวลาในช่วงนั้นได้มากเพียงใด การประเมินนี้เป็นเชิงคุณภาพ ไม่มีข้อมูลเวลาจริงของแต่ละช่วง

ช่วยได้มากช่วยได้ถ้ามีกติการองรับไม่ช่วย

T1 · ขั้น 1

ตรวจพบ

รู้ว่ามีสัญญาณเข้าเกณฑ์ภาคผนวก ข / ข้อ 6.1

T2 · ขั้น 2

รวมและประเมิน

ขอข้อมูลหลายหน่วย ตั้ง War Room หาพื้นที่และเวลา

T3 · ขั้น 3

ตัดสินระดับสี

SOP ให้ใช้ดุลยพินิจ ไม่มีเกณฑ์ตัวเลข

T4 · ขั้น 3

ร่าง CAP

เขียนข้อความ กำหนด polygon ตรวจความยาว

T5 · ขั้น 4

ตรวจและอนุมัติ

ผู้ว่าฯ (ถ้าพื้นที่ขอ) → ผอ.ศภช. → อปภ.

T6 · ขั้น 4

กระจายสัญญาณ

CBE → CBC → เสา ใช้เวลาเป็นนาที

T5 ลดได้ด้วยการมอบอำนาจล่วงหน้าตาม SOP ข้อ 4.3 ซึ่งให้ อปภ. “กำหนดหน้าที่ให้เจ้าหน้าที่ระดับใดมีอำนาจส่ง… ในรหัสเหตุการณ์ใด ระดับพื้นที่ใดก็ได้” แต่ต้องมีเกณฑ์ที่วัดได้ให้ผูกการมอบอำนาจไว้ ซึ่ง One Map เป็นผู้ให้ตัวเลขนั้นได้

4 · Step by step

เทียบรายขั้นกับ SOP อุทกภัย

ขั้นตาม SOP	SOP ต้องการอะไร	One Map ให้อะไร	ผล	ต้องทำเพิ่ม ข้อเสนอ
1 เฝ้าระวัง 4.1 · 5(1) · ภาคผนวก ข	ข้อมูลจาก อต. GISTDA สทนช. สสน. ชป. ทน. ทธ. ต่างประเทศ ตลอด 24 ชม. · เกณฑ์ฝน 40/75 มม./ชม.	อต. + สสน. + GISTDA บนหน้าจอเดียว เรียลไทม์	ช่วยมาก	ตั้งแจ้งเตือนอัตโนมัติไปชุดเวร ศภช. เมื่อข้อมูลเข้าเกณฑ์ภาคผนวก ข แทนการเฝ้าหน้าจอ · เพิ่มข้อมูลคลอง กทม. แผนระบายเขื่อน ชป. และน้ำขึ้นลงของกรมอุทกศาสตร์
2 วิเคราะห์ 4.1 · 5(2) · 6.1	“พื้นที่เสี่ยง พร้อมเวลาที่คาดว่าจะเกิดอุทกภัย” จากหน่วยงาน · ประชุม War Room	พื้นที่ ความลึก เวลามาถึง ล่วงหน้า 24–48 ชม. จากแหล่งเดียว	ช่วยมาก	ให้ One Map เป็นเอกสารตั้งต้นของ War Room ทุกครั้ง ที่ประชุมใช้เวลากับการตัดสินใจแทนการกระทบยอดข้อมูล · ระบุความไม่แน่นอนของพยากรณ์ด้วย
3 ตัดสินระดับ 5(3) · General SOP 3	ระดับ 1–2 ไม่ส่ง · 3–5 ส่ง ตัดสินด้วยนิยามสี	ตัวเลขความลึก เวลา และพื้นที่ แต่ยังไม่แปลงเป็นระดับสี	ต้องมีกติกา	ตกลงตารางแปลงผลกระทบเป็นระดับ (impact-based) เช่น ความลึกในชุมชน × เวลาที่เหลือ × ความเปราะบาง → เหลือง/ส้ม/แดง รับรองโดย ศภช. และหน่วยเทคนิค
3 ร่าง CAP ภาคผนวก ค	CAP พร้อม area/polygon geocode parameter ข้อความตามแบบ FF/FL	ขอบเขตพื้นที่เสี่ยงบนแผนที่ (ไม่ได้ระบุรูปแบบ CAP)	ต้องเชื่อมระบบ	ส่งออกพื้นที่เป็น polygon WGS84 และค่าพารามิเตอร์ (WATER_LEVEL RAINFALL FLOOD_DEPTH) เข้าระบบร่าง CAP ของ ศภช. โดยตรง แล้วเติมข้อความตามแบบ FL/FF
4 อนุมัติ 4.3 · 4.4 · 6.2	ผอ.ศภช. ตรวจ → ผอ.ศภช./อปภ. อนุมัติตามสี	ไม่เกี่ยวข้องโดยตรง	ไม่ช่วย	ใช้ข้อ 4.3 มอบอำนาจล่วงหน้า: เมื่อ One Map + เกณฑ์ที่ตกลงระบุระดับ 3 ให้หัวหน้าชุดเวรส่งได้ทันทีแล้วรายงาน · ส่งชุดหลักฐานให้ผู้อนุมัติบนมือถือ
4 กระจาย 4.8	ผู้ให้บริการส่งตามพื้นที่และเวลา	–	ไม่เกี่ยว	–
วนซ้ำ / Update หมายเหตุ 5 · ภาคผนวก ค 3	ปรับ FF 3–6 ชม. · FL 24 ชม.	ข้อมูลเรียลไทม์ต่อเนื่อง	ช่วยมาก	ส่งสัญญาณ “ต้อง Update” อัตโนมัติเมื่อพยากรณ์ขยับข้ามเกณฑ์ ไม่ต้องรอรอบเวลา
5 สิ้นสุดภัย 6.2(4) · ภาคผนวก ค 3(4)	ยืนยันจากหลายแหล่งว่าต่ำกว่าระดับเตือนภัยและลดต่อเนื่อง	ระดับน้ำหลายสถานีพร้อมแนวโน้ม	ช่วยมาก	เสนอ All Clear รายพื้นที่เมื่อทุกสถานีในพื้นที่ผ่านเกณฑ์
ประเมินหลังเหตุ General SOP 14	ทบทวนว่าช้าตรงไหน	บันทึกเวลาข้อมูลย้อนหลัง	ช่วยมาก	บันทึกเวลาที่ข้อมูลเข้าเกณฑ์ครั้งแรก เทียบกับเวลาที่ CBS ออกจริง เพื่อวัด T1–T6 ของทุกเหตุการณ์

5 · Integration

ถ้าจะเชื่อมจริง ควรต่อตรงไหน ข้อเสนอ

หลักการคือ “ข้อมูลหนึ่งชุด เสียงเตือนหนึ่งเสียง” One Map เป็นแหล่งข้อมูลและการประเมินกลาง แต่ผู้ออกคำเตือนถึงประชาชนยังเป็น ปภ. ตามกฎหมาย (พ.ร.บ. 2550 ม.11 และกฎกระทรวง ข้อ 13/1)

ชั้นข้อมูล · One Map น้ำ

อต. + GISTDA + สสน. + BDI · เพิ่ม ระดับคลองและสถานีสูบของ กทม. แผนระบายเขื่อนของ ชป./กฟผ. น้ำขึ้นลงของกรมอุทกศาสตร์ ข้อมูลกลุ่มเปราะบางของ ปภ./อปท.

API เรียลไทม์

ตัวกระตุ้นตามเกณฑ์ (trigger engine)

เกณฑ์ภาคผนวก ข + ข้อ 6.1 ที่เขียนเป็นกฎ · ตารางแปลงผลกระทบเป็นระดับ (ข้อ 4 ด้านบน) → สร้าง “ข้อเสนอเตือน” พร้อมระดับ พื้นที่ เวลา และหลักฐาน

ระบบร่าง CAP ของ ศภช.

เติม polygon geocode parameter และข้อความแบบ FF/FL ให้อัตโนมัติ · ชุดเวรแก้ถ้อยคำและกดเสนอ

อนุมัติตามอำนาจที่มอบไว้ล่วงหน้า (ข้อ 4.3)

ระดับ 3 ที่เกณฑ์ชัด: หัวหน้าชุดเวร/ผอ.ศภช. · ระดับ 4–5: อปภ. ผ่านแอปพร้อมชุดหลักฐาน · คำขอจากจังหวัด/กทม. เข้าช่องเดียวกัน

CBE → CBC ผู้ให้บริการ 3 ราย → ประชาชน

และส่ง CAP เดียวกันกลับขึ้น One Map เป็นชั้น “คำเตือนที่มีผลอยู่” ให้ทุกหน่วยงานเห็นข้อความเดียวกัน

แนวคิดนี้สอดคล้องกับเอกสาร “ออกแบบโครงสร้างน้ำไทยใหม่” ในโปรเจกต์ ซึ่งวางบริการ /impact และ /warnings/active ในรูปแบบ CAP ไว้บนแพลตฟอร์มกลาง

6 · Cases

ถ้ามี One Map ที่เชื่อมแล้ว สองกรณีจะต่างไปอย่างไร

น้ำล้นคลอง กทม. 24–26 ก.ย. 2569

ได้: ฝนสะสมรายเขต (มีนบุรี คลองสามวา) และพยากรณ์ฝนต่อ เห็นเป็นภาพเดียว ทำให้ตัวกระตุ้นทำงานตั้งแต่ฝนสะสมเกินเกณฑ์ ไม่ต้องรอรายงานเช้า
ได้: polygon เขตตะวันออกแทนการส่งทั้ง TH-10
ไม่ได้ ถ้าไม่เพิ่มข้อมูล: ระดับคลองแสนแสบ ประเวศฯ ลาดพร้าว เปรมประชากร เป็นข้อมูลของสำนักการระบายน้ำ กทม. ซึ่งไม่อยู่ใน 4 หน่วยงาน และข่าวเปิดตัวไม่ได้ระบุว่ารวมไว้
ไม่ได้ ถ้าไม่แก้กติกา: ยังต้องผ่านความเห็นชอบของผู้ว่าฯ กทม. และ ผอ.ศภช./อปภ. และยังไม่มีเกณฑ์สีสำหรับคลอง

เขื่อนขุนด่านฯ – บางปะกง

ได้มากกว่ากรณี กทม.: ภัยนี้พยากรณ์ “เวลามาถึง” ได้ ถ้า One Map คำนวณการเคลื่อนตัวของน้ำจากแผนระบาย ศภช. จะเตือนรายช่วงน้ำ (องครักษ์ → โยธะกา → บางคล้า → บางปะกง) ได้ก่อนน้ำถึงหลายชั่วโมงถึงวัน
ได้: เห็นแหล่งน้ำร่วมที่พนมสารคาม (อ่างสียัด ระบม คลองท่าลาด) บนแผนที่เดียวกับน้ำจากนครนายก ข้อความจึงระบุสาเหตุได้ถูก
ขาด: แผนระบายและอัตราระบายของ ชป. ซึ่งเป็นตัวแปรต้นเหตุ ต้องเชื่อมเข้ามา เพราะ ชป. ไม่อยู่ใน 4 หน่วยงาน
ขาด: เกณฑ์อัตราระบายของขุนด่านฯ ในภาคผนวก ข ยังต้องกำหนดเพิ่ม

7 · Risks & conditions

ความเสี่ยงและเงื่อนไขที่ทำให้ได้ผลจริง

ประเด็น	ความเสี่ยง	เงื่อนไข / ทางแก้ ข้อเสนอ
หลายเสียง	ประชาชนเห็นแดชบอร์ด One Map คำเตือน อต. และ CBS ของ ปภ. บอกคนละระดับ ซึ่งเป็นปัญหาเดิมที่ One Map ตั้งใจแก้	One Map แสดง CAP ที่ ปภ. ส่งแล้วเป็นชั้นบนสุด และระบุชัดว่าผลวิเคราะห์ของ AI “ไม่ใช่คำเตือนทางการ”
อำนาจตามกฎหมาย	BDI สสน. GISTDA ไม่มีอำนาจแจ้งเตือนประชาชนตาม พ.ร.บ. 2550 · อต. มีอำนาจเตือนภัยธรรมชาติตามกฎกระทรวง	MOU หรือระเบียบให้ One Map เป็น “หน่วยงานเฝ้าระวังและประเมินภัย” ตาม General SOP 8.1 และส่งข้อมูลให้ ศภช. ตามข้อ 4.1
ความแม่นของ AI	เตือนผิดทำให้คนเพิกเฉย (alert fatigue) · เตือนพลาดทำให้เสียความเชื่อมั่น	ทดสอบย้อนหลังกับเหตุการณ์ 2565–2569 ก่อนผูกเข้ากับการมอบอำนาจ · ให้คนยืนยันเสมอในระดับ 4–5
ความครอบคลุมข้อมูล	ข้อมูลของผู้ปฏิบัติการ (ชป. กทม. กฟผ.) ไม่อยู่ในแกน 4 หน่วยงาน	ขยาย MOU ให้รวม ปภ. สทนช. ชป. กทม. และกรมอุทกศาสตร์
ความรับผิด	ถ้าส่งตามตัวกระตุ้นแล้วผิด ใครรับผิด	General SOP 5.2 และข้อ 1.4 ของ SOP อุทกภัยคุ้มครองการกระทำที่ไม่จงใจและไม่ประมาท ควรเขียนการใช้ตัวกระตุ้นลงใน SOP ฉบับแก้ไข (ข้อ 15 ให้ ศภช. แก้ได้เอง)
การวัดผล	ไม่รู้ว่าเร็วขึ้นจริงหรือไม่	ตั้งตัวชี้วัด “เวลาจากเข้าเกณฑ์ถึง CBS ออก” (T1–T6) ต่อทุกเหตุการณ์ในรายงานหลังเหตุ

สรุป: One Map แก้ “ความช้าจากข้อมูล” (T1–T2) ได้จริง และช่วยเร่ง T3–T4 ได้ถ้ามีกติการองรับ แต่ “ความช้าจากกติกาและสายอนุมัติ” (T3 และ T5) ต้องแก้ใน SOP เอง เครื่องมือที่ SOP มีอยู่แล้วคือการมอบอำนาจตามข้อ 4.3 และการแก้ไข SOP ตามข้อ 15 เมื่อใช้คู่กับเกณฑ์ตัวเลขจาก One Map จะลดเวลาตั้งแต่เข้าเกณฑ์จนส่งข้อความได้มากที่สุด