ชุดความรู้ระบบเตือนภัย · แผ่นที่ 4B

ผังเขื่อนขุนด่านฯ ตาม SOP

ฉบับตามเอกสารดูฉบับข้อเสนอ (4A)

กรณีเขื่อนขุนด่านปราการชลระบายผ่าน spillway เต็มพิกัด จนแม่น้ำนครนายกและบางปะกงล้นตลิ่งที่บางน้ำเปรี้ยวและพนมสารคาม หน้านี้เดินตาม SOP อุทกภัย กลุ่มน้ำล้นตลิ่ง (ชุด FL) ภาคผนวก ข และ General SOP โดยไม่เติมเกณฑ์เอง ตรงไหนที่เอกสารไม่ได้กำหนด แสดงเป็น ช่องว่าง

1 · By the book

ผังตาม SOP อุทกภัย

ขั้น 1 · เฝ้าระวังและติดตาม SOP 4.1 · 4.2 · 5 ลำดับ 1

  • กรมชลประทาน เฝ้าระวังน้ำฝนและน้ำท่า 24 ชม. เมื่อถึงเกณฑ์ ให้หัวหน้าหน่วยงานแจ้ง ศภช. เรื่องพื้นที่เสี่ยงและเวลาที่คาดว่าจะเกิดอุทกภัย หรือร่างข้อความส่งมา
  • สทนช. อต. สสน. ทน. GISTDA แจ้งข้อมูลในลักษณะเดียวกัน
  • จังหวัดนครนายก ปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา ผ่าน สนง.ปภ.จังหวัด โดยความเห็นชอบของผู้ว่าฯ ในฐานะผู้อำนวยการจังหวัด ร้องขอหรือร่าง CAP ส่งมา

เกณฑ์เฝ้าระวังเขื่อนขนาดใหญ่ ภาคผนวก ข ข้อ 3

  • 3.1 ปริมาณน้ำกักเก็บเกิน 80% = “น้ำมาก” → นำไปจัดทำรายงานแจ้งข่าวแจ้งเตือนสาธารณภัยประจำวัน (ข่าวเช้า 08.00 น. ข่าวเย็น 18.00 น.) และโทรสารแจ้งเตือนภัย
  • 3.2 ปริมาณการระบาย: “พิจารณาการเตือนภัยโดยอ้างอิงจากหนังสือของกรมชลประทาน การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย” มีเกณฑ์ตัวเลขเฉพาะเขื่อนเจ้าพระยา (700) ป่าสักชลสิทธิ์ (500) อุบลรัตน์ (170 ลบ.ม./วิ) และลำปาว

เกณฑ์อัตราระบายของเขื่อนขุนด่านฯ ช่องว่าง

ขุนด่านฯ ไม่อยู่ในรายชื่อข้อ 3.2 ตามเอกสาร จึงต้องใช้ หนังสือแจ้งของกรมชลประทาน เป็นตัวตัดสินว่าอัตราระบายนั้นจะทำให้ท้ายน้ำล้นตลิ่งหรือไม่

ขั้น 2 · วิเคราะห์และประเมินความเสี่ยง · เข้าเกณฑ์กลุ่ม 2 หรือไม่ SOP 6.1 กลุ่ม 2

พิจารณาอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายปัจจัย
  • สถานี ชป. บนแม่น้ำนครนายก/บางปะกง อยู่ในเกณฑ์สีน้ำเงิน (ต่ำกว่าตลิ่ง <1 ม.) ขึ้นไป
  • การระบายของเขื่อน อ่างเก็บน้ำ หรือประตูระบายน้ำ อยู่ในเกณฑ์ที่จะทำให้ท้ายน้ำล้นตลิ่ง (ครอบคลุมทั้งขุนด่านฯ และอ่างคลองสียัด คลองระบม ที่ไหลลงคลองท่าลาดสู่พนมสารคาม)
  • สสน. ระบุฝนต้นน้ำภาวะวิกฤต · ทน. เตือนสีเหลืองขึ้นไป · เรดาร์และโมเดลระบุฝนหนักต่อ
  • ชป. หน่วยชลประทานในพื้นที่ สทนช. หรือจังหวัด แจ้ง ศภช./ปภ. ว่าจะเกิดน้ำล้นตลิ่ง
ศภช. อาจตั้ง War Room ร่วมกับหน่วยงานและจังหวัด (SOP 2, 3.2, 5 ลำดับ 2)

ประเมินระดับสี General SOP 3 · แผนชาติ

ใช้นิยามสีของแผนชาติ ช่องว่าง: ไม่มีเกณฑ์ตัวเลขแยกสีสำหรับน้ำจากเขื่อน
ระดับ 3–5
ระดับ 1–2 → ไม่ส่ง CBS รายงานข่าวประจำวันและโทรสารแจ้งเตือน (ภาคผนวก ข 3.1)
เขื่อนเพิ่มการระบายแบบ FL07 · Informational · ระดับ 3
ข้อความแบบ “ปภ. เตือนเขื่อน___ปรับอัตราระบายเพิ่มเป็น ___ ลบ.ม./วินาที … ผู้ที่อาศัยอยู่นอกคันกั้นน้ำจะได้รับผลกระทบ … เริ่มส่งผลกระทบวันที่ ___ เวลา ___” ระบุตำบล อำเภอ จังหวัดที่ได้รับผลกระทบ ระยะแสดง 24 ชม. FL07
แม่น้ำล้นตลิ่งเข้าพื้นที่แบบ FL02–FL06 · FL13–FL22
ข้อความระบุลำน้ำ จุดเฝ้าระวัง พื้นที่ และเวลาที่คาดว่าจะกระทบ คำแนะนำตามสี: เหลือง ยกของ ดูแลกลุ่มเปราะบาง · ส้ม ให้อพยพไปจุดอพยพ · แดง ต้องอพยพโดยทันที ภาคผนวก ค
เขื่อนชำรุดแบบ FL01 · National · ระดับ 5
ตัวอย่าง FL01 (เขื่อนศรีนครินทร์ชำรุด): ให้พื้นที่ใต้เขื่อนอพยพทันที ระบุเส้นทางอพยพ ความสูงน้ำ และเวลาที่มวลน้ำถึงแต่ละอำเภอ ต้องอนุมัติระดับผู้บริหาร FL01 · General SOP 3.1 ช่องว่าง: ไม่มีเกณฑ์ว่าเมื่อใดถือว่า “ชำรุด”

ขั้น 3 · ตัดสินใจแจ้งเตือน SOP 5 ลำดับ 3

ระดับ 3–5 และเห็นสมควร: ชุดเวรสร้าง CAP ตามภาคผนวก ค แล้วรายงาน ผอ.ศภช. · CAP ใส่ parameter ได้ตามข้อ 4(5) เช่น DISCHARGE_RATE DAM_CAPACITY WATER_LEVEL · geocode ตาม ISO 3166-2

แยกข้อความรายจังหวัด/ช่วงลำน้ำหรือไม่ ช่องว่าง

SOP ไม่ได้กำหนดวิธีจัดการภัยที่ข้ามหลายจังหวัดและมาถึงคนละเวลา มาตรฐาน CAP อนุญาตให้มีหลาย <area> ในหนึ่ง <info> และตัวอย่าง FL07 ใช้ข้อความเดียวที่ระบุหลายอำเภอในสองจังหวัด

มีข้อยกเว้นไม่ส่งหรือไม่ 6.3

ประชาชนรับรู้แล้วทางอื่น · ผลเสียมากกว่าผลดี · เหตุสำคัญอื่น
ไม่มี

ขั้น 4 · อนุมัติและส่ง SOP 5 ลำดับ 4 · 6.2

3
เหลืองผอ.ศภช. อนุมัติ แล้วรายงาน อปภ. ทันทีExtreme หรือ Informational
4
ส้มอปภ. อนุมัติExtreme Alert
5
แดงอปภ. อนุมัติ · National Alert ต้องได้รับอนุมัติจากระดับผู้บริหาร (นายกฯ ผู้บัญชาการฯ ปลัดกระทรวง อธิบดี หรือผู้ได้รับมอบหมาย)National หรือ Extreme · National ใช้เมื่อเกิดจริงและกระทบหลายจังหวัด

วนขั้น 1–4 ภาคผนวก ค ข้อ 3

น้ำล้นตลิ่ง: Informational เตือนล่วงหน้าเมื่อคาดว่าระดับน้ำจะเกินระดับวิกฤต ออกประกาศเมื่อเกินระดับเตือนภัย ปรับทุก 24 ชม. ตามการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำ · Extreme/National: ออกเมื่อระดับน้ำเกินระดับวิกฤต ปรับทุก 24 ชม. หรือเมื่อเลวร้ายลง

ขั้น 5 · สิ้นสุดภัย 6.2(4) · ภาคผนวก ค ข้อ 3(4)

ระดับน้ำในแม่น้ำลดต่ำกว่าระดับเตือนภัย และแนวโน้มยังลดลงต่อเนื่อง → ร่าง CAP · ผอ.ศภช. เห็นชอบ · อปภ. หรือ ผอ.ศภช. ที่ได้รับมอบหมายอนุมัติ · All Clear พร้อมคำแนะนำหลังน้ำลดและช่องทางขอความช่วยเหลือ
2 · Standard messages

ข้อความมาตรฐานชุด FL ที่ตรงกับกรณีนี้

รหัสประเภท · ระดับสถานการณ์ในตัวอย่างใช้กับกรณีขุนด่านฯ เมื่อ
FL07Informational · 3 · แสดง 24 ชม.เขื่อนเจ้าพระยาเพิ่มการระบายเป็น 1,000 ลบ.ม./วิ ผู้อยู่นอกคันกั้นน้ำได้รับผลกระทบชป. แจ้งเพิ่มการระบาย / เปิด spillway
FL05 · FL08–FL12Informational · 3ระดับน้ำสูงขึ้น ใกล้หรือเริ่มล้นตลิ่งสถานีบนแม่น้ำนครนายก/บางปะกงใกล้ตลิ่ง
FL04Extreme · 3อาจล้นตลิ่ง ให้ขนย้ายสิ่งของและกลุ่มเปราะบางทันทีใกล้ล้นและต้องลงมือทันที
FL03 · FL13–FL22Extreme · 4ล้นตลิ่งแล้ว ให้อพยพไปจุดอพยพล้นเข้าชุมชนบางน้ำเปรี้ยว/พนมสารคาม
FL02 · FL06Extreme · 5ต้องอพยพโดยทันทีท่วมรุนแรงเป็นอันตรายต่อชีวิต
FL01National · 5เขื่อนชำรุด อพยพพื้นที่ใต้เขื่อนความปลอดภัยของเขื่อนมีปัญหา
3 · Walk the book

เดินผังตามเอกสาร

ติ๊กเกณฑ์ที่เข้า เลือกสถานการณ์และระดับสีที่ War Room ประเมิน ค่าตั้งต้นเป็นภาพเหตุการณ์ 25–26 ก.ย. 2569 (spillway เปิด อ่างในฉะเชิงเทราล้น)

ภาคผนวก ข ข้อ 3
SOP 6.1 กลุ่ม 2
–

เส้นทางตามเอกสาร

    4 · Gaps

    ช่องว่างที่ฉบับข้อเสนอ (4A) พยายามอุด

    ประเด็นตามเอกสารฉบับข้อเสนอ 4A
    เกณฑ์อัตราระบายขุนด่านฯไม่มี ใช้หนังสือแจ้งของ ชป.เทียบความจุลำน้ำท้ายเขื่อน และนิยาม spillway เต็มพิกัด ≈1,400 ลบ.ม./วิ เป็นปัจจัยเร่ง
    ภัยข้ามหลายจังหวัดที่มาถึงคนละเวลาไม่กำหนด ตัวอย่าง FL07 รวมหลายอำเภอในข้อความเดียวแยกประเมินและแยก CAP 4 ช่วงน้ำ (R1–R4)
    เวลาเดินทางของน้ำให้หน่วยงานแจ้ง “เวลาที่คาดว่าจะเกิด” แต่ไม่ใช้เป็นเกณฑ์เตือนระดับ 3 เมื่อคาดว่าถึงตลิ่งภายใน 24 ชม.
    แยกสีนิยามสีแบบข้อความเกณฑ์รายช่วงน้ำ + ปัจจัยเร่ง (ปราจีนบุรี น้ำหนุน คลองท่าลาด กลางคืน)
    ความปลอดภัยเขื่อนมีตัวอย่าง FL01 แต่ไม่มีตัวชี้วัดเกินระดับเก็บกักสูงสุด / บานขัดข้อง / รั่วซึม
    สาเหตุร่วมของพนมสารคามเกณฑ์ “อ่างเก็บน้ำ” ครอบคลุม แต่ไม่ได้บอกให้เขียนสาเหตุร่วมข้อความระบุคลองท่าลาดและอ่างสียัด/ระบม
    รอบการปรับ24 ชม.ทุกครั้งที่ ชป. เปลี่ยนอัตราระบาย และอย่างน้อยทุก 12 ชม.