รายงานกรณีน่าน
ชุดความรู้ระบบเตือนภัย · แผ่นที่ 6 · รายงาน

กรณีน่าน: One Map น้ำกับ Cell Broadcast

สรุปการตั้ง War Room น้ำท่วมจังหวัดน่าน (ส.ค. 2569) การทดลองใช้ One Map น้ำ และกลไกที่ทำให้จังหวัดสั่งการแจ้งเตือนผ่าน CBS ได้เร็ว เทียบกับกรณี กทม. (ก.ย. 2569) · จัดทำ 27 ก.ย. 2569

สาธารณะ มีข่าวหรือเอกสารเปิดเผยยืนยันข้อมูลภายใน ผู้ใช้ให้มา ยังไม่มีเอกสารสาธารณะอนุมาน ผู้เขียนอนุมานจากกฎหมายและ SOP
1 · Executive summary

สรุปผู้บริหาร

  1. น่านเป็นพื้นที่แรกที่ทดลองใช้ One Map น้ำ ข้อมูลภายใน ขณะที่ข่าวสาธารณะเปิดตัวระบบในวันที่ 15–17 ก.ย. 2569 และบอกเพียงว่าสร้างจาก “บทเรียนน้ำท่วมน่าน” สาธารณะ
  2. สิ่งที่ทำให้น่านเตือนได้เร็ว คือโครงสร้างการตัดสินใจ รองนายกฯ รัฐมนตรี ผู้ว่าฯ และหน่วยเทคนิคอยู่ในศูนย์บัญชาการเดียว (Single Command) 24 ชม. ที่สถานี N.1 ข้อมูลและผู้มีอำนาจอนุมัติอยู่ในห้องเดียวกัน สาธารณะ
  3. ผู้ว่าฯ ไม่ได้ “กดส่ง” CBS เอง ข่าวระบุว่า ปภ. ประสาน AIS True NT ส่ง ส่วนจังหวัดเป็นผู้ประเมินและสั่งอพยพ ผู้ว่าฯ มีอำนาจตามกฎหมายที่จะสั่งใช้เครื่องมือสื่อสาร (พ.ร.บ. 2550 ม.22 ประกอบ ม.21 วรรคสอง (3)) แต่ข้อความยังต้องออกจากระบบต้นทาง (CBE) ของ ศภช. สาธารณะ อนุมาน
  4. หลังน่าน รัฐบาลขยาย “น่านโมเดล” ไปทุกจังหวัดภาคเหนือ แต่ขยายเฉพาะส่วน War Room ส่วนอำนาจส่ง CBS ยังรวมศูนย์ ปภ. สั่งให้จังหวัด “ประสาน ศภช. เพื่อส่ง” สาธารณะ
  5. กรณี กทม. (26 ก.ย.) ไม่มีเงื่อนไขแบบน่าน ไม่มีศูนย์บัญชาการร่วมระดับรัฐบาลที่ผู้อนุมัติอยู่ด้วยกัน และไม่พบรายงานว่าใช้ One Map CBS ออกหลังน้ำท่วมราว 18 ชม. จึงสรุปได้ว่าความเร็วของน่านมาจากการจัดการเฉพาะกิจ ยังไม่ได้กลายเป็นระบบถาวร อนุมาน
  6. ข้อเสนอหลัก: ทำให้น่านโมเดลเป็นกติกาถาวรผ่าน SOP ข้อ 4.3 (มอบอำนาจล่วงหน้าตามรหัสเหตุการณ์และระดับพื้นที่) ใช้เกณฑ์ตัวเลขจาก One Map เป็นเงื่อนไข และให้ ปภ./ศภช. เข้าร่วม MOU One Map
2 · Timeline

ลำดับเหตุการณ์

ผู้ว่าฯ น่าน (ชัยณรงค์) เตือน อ.ท่าวังผา เมืองน่าน ภูเพียง เวียงสา ให้ขนของขึ้นที่สูงและไปที่ปลอดภัย มวลน้ำจาก อ.ปัว ใช้เวลาราว 8–10 ชม. ถึงเวียงสา คาดระดับสูงสุด 7.50–8.10 ม.

กรุงเทพธุรกิจ สาธารณะ

ศูนย์บัญชาการเหตุการณ์จังหวัดน่านสั่งอพยพ อ.เมืองน่าน (บ่อ ในเวียง กองควาย ดู่ใต้ ไชยสถาน) และ อ.ภูเพียง ตามพยากรณ์ของ ชป. ว่า N.1 จะสูงสุด 9.10 ม. ราว 02.00 น. ของวันที่ 20 ส.ค. และ N.13A (บ้านบุญนาค) 10.17 ม. ราว 08.00 น. · ปภ. ประสาน AIS True NT ส่ง CBS แบบ Extreme และ Informational

ฐานเศรษฐกิจ สาธารณะ

รองนายกฯ ยศชนันตั้งศูนย์บัญชาการเดียว (Single Command) 24 ชม. ที่สถานีวัดน้ำ N.1 ร่วมกับ รมว.เกษตรฯ และ มท.3 วางกลไก “รวมข้อมูลต้นน้ำและจังหวัดข้างเคียง ประเมินแนวโน้ม และแจ้งเตือนทันที” เชื่อม CBS กับช่องทางจังหวัด ตำบล อปท. กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน · ข้อมูลที่ข่าวระบุ: GISTDA ศูนย์อำนวยการน้ำแห่งชาติ ชป. ทน. แอป CheckWater · สั่ง 6 มาตรการ รวมถึงเตือนผ่าน CBS ล่วงหน้าอย่างน้อย 6 ชม.

TrueID · Nation TV สาธารณะ

ทดลองใช้ One Map น้ำครั้งแรกที่น่าน

ข้อมูลภายใน ไม่ปรากฏในข่าวสาธารณะช่วงเกิดเหตุ

ส่ง CBS เตือนดินถล่ม อ.เฉลิมพระเกียรติ เชียงกลาง ทุ่งช้าง หลังฝน 12 ชม. สะสม 103 มม. ที่เชียงกลาง · แถลงข่าวที่ศูนย์ข้อมูลร่วม (JIC) อบจ.น่าน

กรมประชาสัมพันธ์ สาธารณะ

ประกาศ “น่านโมเดล”: ตั้ง War Room แบบบัญชาการจุดเดียวทุกจังหวัดภาคเหนือ ผู้ว่าฯ เป็นผู้อำนวยการ รายงานตรงถึงรองนายกฯ มหาดไทย และ ปภ.

The Standard สาธารณะ

มท.3 สั่งทุกจังหวัดถอดบทเรียนน่าน ให้นายอำเภอเข้าใจระบบเตือนและเตือนล่วงหน้าผ่าน CBS

TOPNEWS สาธารณะ

ปภ. สั่งทุกจังหวัดรับมือ 24 ชม. โดยให้ “ประสานศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติเพื่อส่ง” CBS คู่กับหอกระจายข่าวและเสียงตามสาย

กรุงเทพธุรกิจ สาธารณะ

อว.–ดศ. ลงนาม MOU เปิดตัว One Map น้ำ (อต. GISTDA สสน. BDI) ที่ thaiwater.net/new4all ในชื่อ “ระบบเตือนภัยล่วงหน้าแห่งชาติ (National Early Warning for All)” อ้างบทเรียนจากน่าน สงขลา เชียงราย ว่าข้อมูลกระจัดกระจาย ไม่ตรงกัน และหลายหน่วยงานออกคำเตือนแยกกัน

The Reporters · The Standard · กรมประชาสัมพันธ์ สาธารณะ

ปภ. ส่ง CBS กทม. เรื่องระดับน้ำในคลองวิกฤต ถูกวิจารณ์ว่าออกหลังน้ำท่วมราว 18 ชม. (รายละเอียดในแผ่นที่ 3)

ไทยโพสต์ · sondhitalk สาธารณะ
3 · Pilot

การทดลองใช้ One Map ที่น่าน

สิ่งที่ทราบ

  • น่านเป็นพื้นที่ทดลองใช้แห่งแรก ข้อมูลภายใน
  • รองนายกฯ ยศชนัน (อว.) ซึ่งกำกับ สสน. เป็นผู้บัญชาการที่น่าน และต่อมาเป็นผู้เปิดตัว One Map สาธารณะ
  • ปัญหาที่ One Map ตั้งใจแก้ตามข่าวเปิดตัว คือตอบให้ตรงกันว่า “ท่วมที่ไหน สูงเท่าไร เมื่อไร” และลดการที่หลายหน่วยงานออกคำเตือนแยกกัน สาธารณะ
  • ข้อมูลที่ข่าวน่านระบุ (พยากรณ์ระดับน้ำรายสถานี N.1 N.13A N.64 เวลาเดินทางของน้ำ 8–10 ชม. ภาพ GISTDA) คือผลลัพธ์แบบเดียวกับที่ One Map ประกาศ อนุมาน

สิ่งที่ยังไม่ทราบ

  • ใช้ One Map ตั้งแต่วันใด ก่อนหรือหลังคำสั่งอพยพ 19 ส.ค.
  • ใครเป็นผู้ใช้หน้าจอ (ศูนย์บัญชาการจังหวัด สนง.ปภ.น่าน ศภช. หรือทีมรองนายกฯ)
  • ผลจาก One Map ถูกใช้ร่างข้อความ CBS โดยตรงหรือไม่
  • ตอนทดลองรวมข้อมูลของ ชป. และ ปภ. หรือไม่ เพราะข่าวเปิดตัวระบุเพียง 4 หน่วยงาน
  • มีบันทึกเวลาจากเข้าเกณฑ์ถึงส่ง CBS หรือไม่
4 · Mechanism

กลไกที่ทำให้จังหวัดสั่งการแจ้งเตือนได้

① อำนาจตามกฎหมายของผู้ว่าฯ

พ.ร.บ.ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย 2550 ม.22 วรรคหนึ่ง ให้ผู้อำนวยการจังหวัดมีอำนาจเช่นเดียวกับผู้อำนวยการท้องถิ่นในเขตจังหวัด รวมถึง ม.21 วรรคสอง (3) “ใช้เครื่องมือสื่อสารของหน่วยงานของรัฐหรือเอกชนทุกระบบ” · ภาคผนวก ก ของ SOP อุทกภัยตีความว่า “อาจครอบคลุม” CBS แต่ต้องอยู่ในเขตพื้นที่ · ม.22 วรรคสาม สั่งหน่วยงานรัฐทำหรืองดเว้นการกระทำได้ไม่เกิน 24 ชม. ตัวบท

② ช่องทางตาม SOP

ข้อ 4.2 / 4.4 จังหวัดเฝ้าระวัง เมื่อถึงเกณฑ์ หัวหน้า สนง.ปภ.จังหวัด โดยความเห็นชอบของผู้ว่าฯ ร้องขอหรือส่งร่าง CAP ให้ ศภช. → ผอ.ศภช. ตรวจ → อนุมัติตามสี (เหลือง ผอ.ศภช. · ส้ม/แดง อปภ.) SOP

③ ข้อจำกัดทางเทคนิค

เงื่อนไขใบอนุญาตของ กสทช. ให้ผู้ให้บริการรับข้อความเฉพาะจาก CBE “ที่ถูกสร้างโดยหน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่ในการแจ้งเตือน” ซึ่งปัจจุบันอยู่ที่ ศภช. จังหวัดจึงมีอำนาจสั่ง แต่ไม่มีช่องส่งเอง SOP 16.2

④ สิ่งที่เกิดขึ้นจริงที่น่าน

ศูนย์บัญชาการจังหวัดประเมินและสั่งอพยพ → ปภ./ศภช. ส่ง CBS ผ่าน 3 เครือข่าย · ศูนย์บัญชาการเดียวที่มีรองนายกฯ อยู่ด้วย ทำให้ข้อ ② ผ่านได้เร็ว เพราะไม่ต้องรอส่งเรื่องข้ามหน่วยงาน สาธารณะ อนุมาน

⑤ ทางที่จะทำให้จังหวัดส่งได้เองอย่างถาวร

SOP ข้อ 4.3 อปภ. “จะกำหนดหน้าที่ให้เจ้าหน้าที่ระดับใดมีอำนาจส่ง… ในรหัสเหตุการณ์ใด ระดับพื้นที่ใดก็ได้” ถ้ามอบให้หัวหน้า สนง.ปภ.จังหวัดส่งระดับ 3 ในเขตจังหวัดตามเกณฑ์ที่ตกลง และเปิดบัญชีใช้งานระบบของ ศภช. ให้ระดับจังหวัด จะได้ความเร็วแบบน่านโดยไม่ต้องมีรัฐมนตรีอยู่ในพื้นที่ · ยังไม่พบว่ามีการมอบอำนาจลักษณะนี้ อนุมาน
5 · Comparison

น่าน (ส.ค.) เทียบ กทม. (ก.ย.)

ด้านน่าน 19–20 ส.ค. 2569กทม. 24–26 ก.ย. 2569
ชนิดภัยน้ำล้นตลิ่งแม่น้ำน่าน + ดินถล่ม (ภัยที่เวลาเดินทางของน้ำพยากรณ์ได้)ฝนหนักในเมือง คลองล้น (เร็ว พยากรณ์ยากกว่า)
การบัญชาการSingle Command 24 ชม. รองนายกฯ + 2 รัฐมนตรี + ผู้ว่าฯศบก.กทม. ตามปกติ · ไม่พบศูนย์ร่างระดับรัฐบาล
แพลตฟอร์มข้อมูลOne Map ทดลอง ข้อมูลภายใน + GISTDA ชป. ทน. CheckWaterOne Map เปิดแล้ว แต่ไม่พบรายงานว่าใช้ · ข้อมูลคลองของ กทม. ไม่อยู่ใน One Map ตามข่าว
เกณฑ์ที่ใช้ระดับน้ำพยากรณ์รายสถานี (9.10 ม. / 10.17 ม.) + เวลามาถึง · ฝน 103 มม./12 ชม.SOP ไม่มีเกณฑ์คลอง กทม.
CBSExtreme + Informational ระบุเวลาที่ยอดน้ำจะมาถึง ออกก่อนยอดน้ำ1 ข้อความ ระดับเทียบได้กับ 3 ออกหลังน้ำท่วมแล้ว
การอพยพสั่งอพยพรายตำบลก่อนยอดน้ำราว 12 ชม.คำแนะนำให้ยกของขึ้นที่สูง ไม่มีจุดอพยพ
6 · Recommendations

ข้อเสนอ: เปลี่ยนน่านโมเดลจากเฉพาะกิจเป็นระบบ

#ข้อเสนอฐานที่ใช้ได้เลย
1มอบอำนาจส่ง CBS ระดับ 3 ในเขตจังหวัดให้หัวหน้า สนง.ปภ.จังหวัด (และระดับ 4 เมื่อเข้าเกณฑ์ชัดเจน) โดยรายงาน อปภ. ทันทีSOP ข้อ 4.3 · 6.2(1)
2เขียนเกณฑ์ตัวเลขที่ผูกกับผล One Map (ระดับน้ำพยากรณ์รายสถานี เวลามาถึง ฝนสะสม) ให้เป็นเงื่อนไขของการมอบอำนาจSOP ข้อ 15 (ศภช. แก้ SOP ได้เอง)
3ขยาย MOU One Map ให้รวม ปภ./ศภช. สทนช. ชป. และ กทม. และส่งผลเข้าระบบร่าง CAP ของ ศภช. ผ่าน APIระเบียบ สปน. 2552 ข้อ 19, 22 (หน่วยราชการต้องส่งข้อมูลและให้ความร่วมมือ)
4กำหนดให้ War Room จังหวัดตามน่านโมเดลมีผู้แทน สนง.ปภ.จังหวัดที่ถือสิทธิ์ใช้งานระบบ ศภช. ประจำSOP 4.6 · แผนชาติ (ศบก.จังหวัด)
5วัดเวลาจากเข้าเกณฑ์ถึง CBS ออก (T1–T6) ทุกเหตุการณ์ และเผยแพร่ในรายงานหลังเหตุ เริ่มจากน่านและ กทม.General SOP ข้อ 14
7 · To verify

ประเด็นที่ควรยืนยันกับผู้ให้ข้อมูลภายใน

  1. วันเวลาที่เริ่มใช้ One Map ที่น่าน และใช้ในขั้นใด (เฝ้าระวัง ประเมิน ร่างข้อความ)
  2. หน่วยงานที่ใช้หน้าจอ และมีข้อมูลของ ชป./ปภ. อยู่ในระบบทดลองหรือไม่
  3. CBS ของน่าน 19–20 ส.ค. ใครร่าง ใครอนุมัติ (ผอ.ศภช. หรือ อปภ.) และใช้เวลาจากคำขอถึงส่งเท่าไร
  4. มีการมอบอำนาจตาม SOP ข้อ 4.3 เป็นกรณีพิเศษระหว่างเหตุการณ์หรือไม่
  5. ผลประเมินการทดลองและแผนขยายไปจังหวัดอื่น หรือไปที่ กทม.